สำนวนภาษาทางภาคใต้

สํา น วน ภาค ใต้

สํา น วน ภาค ใต้

สํา น วน ภาค ใต้ เป็นสำนวนที่มีลักษณะเฉพาะในเรื่องของภาษาถิ่นที่ใช้คำพูดสั้น ห่วนตามแบบฉบับชาวใต้ แต่ยังคงหมายความได้ครบถ้วนสมบูรณ์สำนวนมีการเปรียบเทียบได้ดี แต่อาจจะเข้าใจยากเพราะเป็นภาษาถิ่น

สำนวน สุภาษิต และคำพังเพยของภาคใต้

ลอกอชายไฟ           = ใช้พูดเพื่อตัดพ้อผู้ที่มองไม่เห็นคุณค่าของตน แต่พอผิดหวังกับคนที่หวังเอาไว้ จึงค่อยหันกลับมาเห็นความสำคัญทีหลัง

ช้างแล่นอย่ายุงหาง = อย่าขัดขวางผู้มีอำนาจ (“แล่น” หมายถึง วิ่ง, “ยุง” หมายถึง พยุง จับหรือดึง)

คุ้ยขอนหาแข็บ       = มีความหมายเดียวกับ “ฟื้นฝอยหาตะเข็บ” ในภาษาไทยกลาง ซึ่งตามพจนานุกรม หมายถึง คุ้ยเขี่ยหาความที่สงบแล้วให้กลับเป็นเรื่องขึ้นมาอีก

อยู่ไม่รู้หวัน            = ใช้ว่าคนที่เฉิ่ม ๆ หรือไม่ค่อยรู้เรื่อวรู้ราว มาจากอยู่ไม่รู้วันไม่รู้คืน ( ส่วนใหญ่จะพูดย่อๆ ว่า อยู่ไม่หวัน )

เหลี่ยมลอกอลิด      = ใช้กับคนที่มีเล่ห์เหลี่ยมแพรวพราวกคล้ายๆกับมะละกอ (“ลอกอ” หมายถึงมะละกอ) ที่ถูกปอกเปลือก (“ลิด” หมายถึงปอกเปลือก) ซึ่งเมื่อปอกไปมากๆ จะเกิดเหลี่ยมมุมมากขึ้นเรื่อยๆจนนับไม่ถ้วน

ควัดด็องเปล่า           = การกระทำอะไรซึ่งทำแล้วไม่เกิดผลอะไรต่อตนเองเลยแม้แต่น้อยเป็นการเสียแรง เปล่าๆ (เหมือนการฝัดข้าวด้วยกระด้งที่ไม่มีข้าวอยู่เลย “ด็อง” คือกระด้ง)

ทั้งกินทั้งขอ ทั้งคดห่อหลบเริน = การตักตวงผลประโยชน์เข้าตัว (“คดห่อ”หมายถึงการนำข้าวใส่ภาชนะแล้วพาไปไหนมาไหน) เปรียบกับเมื่อบ้านไหนมี งานแล้วจะมีคนที่ทั้งกินส่วนที่เขาให้กิน แล้วยังไปขอเพิ่มและห่อกลับบ้านไปอีก

ผักดีปลาดีหาชีวัดนอก ขี้เยี้ยวไม่ออกหาชีวัดใน = เมื่อมีสุขไปหาคนอื่นเมื่อได้รับทุกข์มาหาเรา

ผีตายโหงโรงไม้ยาง = เข้ากันได้ในทางที่ไม่ดี คล้ายกับอีกสำนวนหนึ่งคือ ผีแห้งกับโลงผุ

ผู้เฒ่าตาบอดนอนกอดตำรา = หวงวิชา (ไม่มีประโยชน์กับตนแต่ขวางคนอื่น)

ผูกเรือกับหญ้าปล้องลอย ปักหลักบนกองแกลบ = ไม้หลักปักขี้โคลน

ฝัดด้งเปล่า = ทำไปโดยไม่เกิดผล ความล้มเหลว

ด้ง = กระด้ง

พูดทิ่มเข้าทิ่มออก = พูดกลับกลอก

ไม่ใช่ชาติเบื้องต้องลอยมั่ง = ต้องมีโอกาสบ้าง

เบื้อง = กระเบื้อง

เมืองลุงขี้ด่า สงขลาปากบอน เมืองคอนปากหวาน = สำนวนเปรียบเทียบลักษณะคนทั้งสามจังหวัด

เมืองลุง = ชาวพัทลุง เมืองดอน = ชาวนครศรีธรรมราช

เมืองคอนหมา สงขลาหอน = ลักษณะการใช้คำปฏิเสธของคนสองจังหวัดคือ นครศรีธรรมราชกับสงขลาแตกต่างกัน นครฯใช้ว่า หมา แปลว่าไม่ ส่วนสงขลา ใช้ว่า หอน

เมืองลุงมีดอน เมืองดอนมีท่า เมือตรังมีนา สงขลามีบ่อ = คำกล่าวบอกสภาพภูมิศาสตร์ของจังหวัดพัทลุงว่าเป็นดอนมาก จังหวัดนครฯมีท่าน้ำมาก จังหวัดตรังมีนามาก ส่วนจังหวัดสงขลามีบ่อมาก

มอบสาดเรียงหมอน = พิธีอย่างหนึ่ง การแต่งงาน บางทีเรียกว่าเรียงสาด เรียงหมอน

สาด = เสื่อ

ดุกดิกเหมือนสึกก่อนเณร โอนเอนเหมือนเณรเห็นเหนียว (ดุกดิก = กระดุกกระดิก, เหนียว = ข้าวเหนียว)

                หมายถึง กิริยาอาการไม่เรียบร้อย และไม่รู้สำรวม ดังเช่นสามเณรบางรูปที่เพิ่งลาสิกขา หรือสามเณรบางรูปเห็นข้าวเหนียว (ขนมนมเนย)

เดินนอกชาน ถ้วยรานบนผรา (นอกชาน = ชานเรือน, ราน = ร้าว, ผรา = ที่วางของหรือหิ้งที่อยู่ข้าง หรือเหนือเตาไฟ)

                หมายถึง กิริยาหยาบมาก เพียงเดินที่ชานเรือน ถ้วยที่วางอยู่บนหิ้งเหนือเตาไฟถึงกับร้าว แสดงว่าเรือนสั่นสะเทือนมาก

ต้องเขียดอย่ากลัวคาว ฉวยมือลูกสาวเขาอย่ากลัวเสียเบี้ย (เขียด = คล้ายกบแต่ตัวเล็กกว่า)

               จับต้องเขียนอย่ากลัวเหม็นคาว ฉวยมือลูกสาวเขาก็อย่ากลัวเสียเงินค่าปรับ หมายถึง ต้องใจกล้าจึงจะได้สิ่งที่ต้องการ

ตามใจปาก ยากถึงวาน (วาน = ทวารหนัก)

                หมายถึง ปากต้องการกินอาหารที่เอร็ดอร่อย แต่ความทุกข์จะอยู่ที่ทวารหนักเพราะต้องขับถ่าย หมายถึง หลงระเริงสุขใจก่อน แต่ลำบากเมื่อภายหลัง

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *